Hipermetropi, kornea ve göz merceğinde kırılan ışınların retina üzerinde değil, görme merkezinin arkasında odaklanması sonucu ortaya çıkan ve özellikle yakını net görememeye neden olan yaygın bir göz hastalığıdır. Bu durum genellikle göz küresinin normalden kısa olması veya korneanın yeterince kavisli olmamasından kaynaklanır. Hipermetrop, büyük oranda çocukluk döneminde başlayan bir görme kusurudur ve erken yaşlarda teşhis edilmesi büyük önem taşır. Göz hastalıkları doktoru tarafından yapılan detaylı muayene ile kolaylıkla tanı konulabilir.

 

Hipermetrop olan kişilerde göz yuvarlağı, normal bireylere kıyasla daha küçük ve yeterince gelişmemiştir. Bu nedenle özellikle yakın mesafedeki nesneler bulanık algılanır. Yakını göremeyen kişiler okuma sırasında harf ve satırları kaydırdıklarını, yazıların iç içe geçmiş gibi göründüğünü ifade ederler. Uzun süre kitap okuma, telefon veya bilgisayar kullanımı sonrasında ise göz çevresinde yorgunluk, yanma hissi ve baş ağrısı şikâyetleri sık görülür.

 

Bebeklerde hipermetrop oldukça yaygın bir durumdur. Yenidoğanların büyük bir bölümü doğuştan hipermetrop olarak dünyaya gelir ve göz küresinin büyümesiyle birlikte bu durum çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Ancak çocuklarda hipermetrop ileri derecede ise okul başarısını, okuma becerisini ve dikkat süresini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle düzenli göz kontrolleri ihmal edilmemelidir.

Hipermetrop Belirtileri Nelerdir?

Hipermetrop olan kişiler uzaktaki nesneleri genellikle net görebilirken yakındaki nesneleri net görmekte zorlanırlar. Hipermetrop belirtileri, kişiye ve hipermetrop derecelerine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
 
Yakın mesafede bulanık görme
Net görebilmek için gözleri kısmak zorunda kalma
Uzun süre kitap okuma veya ekran kullanımında göz yorgunluğu
Baş ağrısı
Gözlerde batma, yanma ve kızarıklık
Okuma sırasında harflerin karışması ve satır atlama
Odaklanmada zorluk yaşama
Gece görüşünde bulanıklık
Göz kapağı kenarlarında kızarıklık
Göz tembelliği gelişme riski
Çocuklarda dikkat dağınıklığı ve ders başarısında düşüş
 
Göz hipermetrop problemi olan kişiler, özellikle uzun süreli yakın çalışma gerektiren işlerde daha hızlı yorulurlar. Şikâyetlerin şiddeti, hipermetrop derecesi arttıkça daha belirgin hâle gelir. Ancak bazı bireylerde hipermetrop uzun süre hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir ve başka bir göz şikâyeti nedeniyle gidilen göz doktoru muayenesinde tesadüfen saptanabilir.
 
Eğer hipermetropi yüksek derecelerdeyse yakın görme ciddi ölçüde olumsuz etkilenebilir ve günlük yaşam kalitesi düşebilir. Bu nedenle düzenli göz muayeneleri, erken tanı ve tedavi açısından büyük önem taşır.

Hipermetrop Neden Olur?

Hipermetropi, gözde kırılan ışınların retina üzerine değil, görme merkezinin arkasına odaklanması sonucu ortaya çıkan bir göz kusurudur. Bu durum, özellikle gözün ön-arka uzunluğunun normalden kısa olması, korneanın yeterince kavisli olmaması veya göz merceğinin kırma gücünün yetersiz kalması gibi yapısal nedenlere bağlı olarak gelişir.
 
Normalde kornea, ışığı doğru şekilde kırarak görüntünün retina üzerine odaklanmasını sağlar. Ancak kornea düz olduğunda ışık yeterince kırılmaz ve odak noktası retina arkasına kayar. Bu da yakını bulanık görme, göz yorgunluğu ve odaklanma problemleriyle sonuçlanır. Benzer şekilde, göz küresinin kısa olması da ışığın doğru noktada toplanmasını engelleyerek hipermetrop oluşumuna zemin hazırlar.
 
Genetik faktörler de hipermetropun en önemli nedenleri arasında yer alır. Ailesinde hipermetrop öyküsü bulunan kişilerde bu göz kusurunun görülme olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle özellikle bebeklerde hipermetrop, çocuklarda hipermetrop ve doğuştan hipermetrop durumlarında erken göz muayenesi büyük önem taşır.
 
Tedavi edilmeyen hipermetropi, günlük yaşam kalitesini düşürmekle kalmaz; baş ağrısı, göz yorgunluğu, dikkat dağınıklığı ve göz tembelliği gibi sorunlara da yol açabilir. Bu nedenle düzenli göz kontrolleri ve erken teşhis oldukça önemlidir.
 
Burada sıkça sorulan bir diğer konu, miyop hipermetrop farkıdır. Miyop, uzağı görememe problemi iken hipermetrop yakını görememe sorunu ile kendini gösterir. Miyopta görüntü retina önüne düşerken hipermetropta retina arkasına düşer. Her iki göz kusuru da doğru tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.

Hipermetrop Nasıl Teşhis Edilir? 

Hipermetropi teşhisi, hastada gözlemlenen semptomlar ve yapılan kapsamlı göz muayenesi sonucunda konur. Göz doktoru tarafından gerçekleştirilen ayrıntılı değerlendirmelerde, hastanın görme keskinliği ölçülür ve çeşitli testler uygulanır. Özellikle astigmat hipermetrop birlikteliği varsa, daha detaylı ölçümler yapılması gerekir. Astigmat, gözün kornea veya mercek yüzeyindeki düzensizlikten kaynaklanan bir kırma kusurudur ve hipermetrop ve astigmat birlikte görülebilir.
 
Teşhis sürecinde sıklıkla otorefraktometre (refraktometre) adı verilen cihazlarla gözün kırma kusuru ölçülür ve hipermetrop dereceleri belirlenir. Ayrıca görme keskinliği testleri ve gerektiğinde damlalı göz muayenesi uygulanır. Özellikle bebeklerde hipermetrop ve çocuklarda hipermetrop tanısında göz kaslarının geçici olarak gevşetilmesini sağlayan damlalı muayene büyük önem taşır. Bu sayede gerçek hipermetrop derecesi daha doğru şekilde saptanır.
 
Hipermetropide görülen başlıca klinik bulgular şunlardır:
 
Yakın görme keskinliğinde azalma
Okuma sırasında çabuk yorulma ve baş ağrısı
Göz kapaklarında sarkma
Göz küresinin normalden küçük olması
Korneada yapısal düzlük
 
Elde edilen tüm muayene verileri doğrultusunda hastaya gözlük veya kontakt lens reçete edilebilir. Gerekli durumlarda ileri tetkikler planlanarak kişiye özel hipermetrop tedavisi belirlenir.

Hipermetrop Nasıl Tedavi Edilir?

Hipermetrop tedavisi; hastanın yaşı, göz yapısı, yaşam tarzı ve hipermetrop dereceleri dikkate alınarak kişiye özel planlanır. Hiçbir şikâyeti olmayan, numarası düşük ve görme kalitesini etkilemeyen hafif hipermetrop vakalarında yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Ancak günlük yaşamı etkileyen, belirgin yakın görme sorunlarına neden olan durumlarda hipermetrop tedavisi mutlaka uygulanmalıdır. Bazı hastalarda tam düzeltme yapılırken, bazılarında ise sadece şikâyetleri giderecek kısmi düzeltme tercih edilebilir.
 
Bir göz hastalıkları uzmanı tarafından hipermetropi teşhisi konulduktan sonra tedavinin temel amacı, kırılan ışınların retina üzerinde doğru noktaya odaklanmasını sağlamak ve net görüş elde etmektir. Bu amaçla hipermetrop tedavisinde genellikle ince kenarlı, dış bükey (+) mercekler kullanılır.
 
Günümüzde uygulanan başlıca hipermetrop tedavi yöntemleri şunlardır:

1. Gözlük ve Kontakt Lens Kullanımı

En yaygın ve güvenli tedavi yöntemidir. Özellikle çocuklarda hipermetrop ve bebeklerde hipermetrop durumlarında ilk tercih genellikle gözlüktür. Gözlük, ekonomik olması, bakım gerektirmemesi ve enfeksiyon riskini azaltması nedeniyle avantaj sağlar. Ayrıca rüzgâr, toz ve çevresel faktörlere karşı koruyucu etki sunar.
 
Ancak hipermetrop derecesi yükseldikçe gözlük camları kalınlaşabilir ve bu durum görüntü kalitesini bir miktar düşürebilir. Bunun yanı sıra buğulanma, yağmurdan etkilenme, burun ve kulaklara baskı yapma gibi dezavantajlar da görülebilir.
 
Kontakt lensler, daha geniş görüş alanı ve daha doğal bir görüntü sunar. Spor yapanlar için daha konforlu olabilir. Ancak hijyen kurallarına dikkat edilmezse enfeksiyon riski artar ve göz kuruluğu gibi problemler oluşabilir. Bu nedenle lens kullanımı düzenli bakım ve titizlik gerektirir.

2. Hipermetrop Damla Tedavisi 

Özellikle çocuklarda, göz kaslarını gevşeterek gerçek kırma kusurunun doğru ölçülebilmesi için damlalı muayene uygulanır. Bazı durumlarda damla tedavisi, göz tembelliği riskini azaltmak ve göz kaslarının rahatlamasını sağlamak amacıyla destekleyici olarak kullanılabilir.

3. Hipermetrop Göz Egzersizleri

Hafif dereceli vakalarda, göz kaslarının gevşetilmesine yardımcı olmak amacıyla hipermetrop göz egzersizleri önerilebilir. Ancak bu egzersizler tek başına kalıcı bir tedavi sağlamaz, yalnızca semptomları hafifletmeye yardımcı olur.

4. Hipermetrop Ameliyatı (Göz Çizdirme) ve Cerrahi Yöntemler

Uygun hastalarda göz lazer yöntemleri ile hipermetrop göz çizdirme işlemi uygulanabilir. Halk arasında hipermetrop ameliyatı olarak bilinen bu yöntemler, kornea şeklinin düzeltilmesi esasına dayanır.
 
LASIK: 18 yaşını doldurmuş, son 1 yılda göz numarası değişmeyen, kornea kalınlığı uygun olan ve genellikle +6 numaranın altında hipermetropu bulunan hastalara uygulanabilir. İyileşme süresi hızlıdır.
 
LASEK: Kornea yapısı LASIK için uygun olmayan hastalarda tercih edilir.
 
PRK: Korneanın en üst tabakasının sıyrılarak lazer uygulanması esasına dayanır.
 
Göz içi lens implantasyonu: Yüksek numaralı ve lazer uygulanamayan hastalarda tercih edilir. Doğal mercek korunarak veya çıkarılarak yapay lens yerleştirilebilir.
 
Hangi yöntemin uygun olacağı, detaylı göz muayenesi ve kornea haritalaması sonrası göz doktorları tarafından belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Bir insan hem miyop hem hipermetrop olabilir mi?

Bir kişide aynı anda hem miyop hem hipermetrop bulunabilir. Bu durum genellikle astigmat ile birlikte görülür ve farklı meridyenlerde farklı kırma kusurlarının olmasından kaynaklanır. Buna mikst astigmat adı verilir. Yani gözün bir ekseninde miyop, diğer ekseninde hipermetrop olabilir.

Hipermetrop baş ağrısı yapar mı?

Hipermetrop baş ağrısı yapabilir. Özellikle yakına bakarken göz kaslarının sürekli çalışması, göz yorgunluğuna ve buna bağlı olarak alın, şakak ve göz çevresinde ağrıya neden olabilir. Uzun süre kitap okuma, bilgisayar kullanımı ve telefonla vakit geçirme sonrası baş ağrısı şikâyeti sık görülür.

Hipermetrop düzelir mi? 

Çocukluk döneminde görülen hafif dereceli hipermetrop, göz küresinin büyümesiyle zamanla kısmen veya tamamen düzelebilir. Ancak erişkinlerde hipermetrop genellikle kalıcıdır. Gözlük, kontakt lens veya lazer tedavileri ile görme kalitesi düzeltilebilir, ancak altta yatan göz yapısı tamamen değişmez.

Hipermetrop göz çizilir mi?

Uygun hastalarda hipermetrop göz çizdirme yapılabilir. LASIK, PRK ve LASEK gibi lazer yöntemleri ile kornea şekli yeniden düzenlenerek kırma kusuru düzeltilir. Ancak her hasta bu işlem için uygun değildir. Kornea kalınlığı, göz numarası, yaş ve genel göz sağlığı değerlendirilerek karar verilir.

Hipermetrop ilerler mi?

Hipermetrop özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde göz gelişimine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bazı kişilerde zamanla azalırken, bazı kişilerde ilerleme görülebilir. Yetişkinlikte ise genellikle stabil seyreder. Ancak yaş ilerledikçe ortaya çıkan presbiyopi (yakın görme bozukluğu) hipermetrop belirtilerini daha belirgin hale getirebilir.