Şaşılık, her iki gözün aynı anda aynı noktaya odaklanamaması durumudur. Bu rahatsızlık, göz kaslarındaki dengesizlikten kaynaklanır ve genellikle doğuştan gelir ya da çocukluk döneminde gelişir. Göz hastalıkları arasında sık rastlanan şaşılık, estetik bir problem olmasının ötesinde görme kalitesini de ciddi şekilde etkileyebilir.

Şaşılık Belirtileri Nelerdir?

Genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkan bir hastalık olan şaşılığın temel belirtisi, düz bakmayan bir gözdür. Çocuklarda şaşılık, hem görme gelişimini hem de sosyal etkileşimleri olumsuz etkileyebileceği için erken teşhis önemli olabilir. Şaşı kişiler bir noktaya baktıkları zaman gözlerden biri düz iken diğeri kayarak farklı bir yöne bakar. Şaşılık çoğu zaman çıplak gözle fark edilebilir. Tek gözde şaşılık, her zaman belirgin olmayabilir ve bu nedenle rutin göz muayenelerinde fark edilebilir. 

Başlıca belirtiler şunlardır:

·         Gözlerden birinin içe, dışa, yukarı ya da aşağı kayması (göz kayması)

·         Baş ağrısı, çift görme

·         Gözlerde yorgunluk, odaklanmada zorlanma

·         Özellikle güneşte bir gözü kısma eğilimi

·         Çocuklarda televizyona çok yakından bakma ya da başı eğerek izleme

Şaşılık Nedenleri Nelerdir?

     Şaşılık, göz kaslarının uyum içinde çalışamaması sonucu ortaya çıkar ve altında yatan nedenler kişiden kişiye göre farklılık gösterebilir. Bazı bireylerde doğuştan gelen bir durumken bazılarında ise yaşamın ilerleyen dönemlerinde çeşitli sağlık problemleri nedeniyle gelişebilir. Gözün odaklanma yeteneğini etkileyen yapısal ya da sinirsel bozukluklar şaşılık oluşumunda önemli rol oynar.

 
Şaşılık birçok farklı sebepten kaynaklanabilir:
 
·         Doğuştan gelen göz kası sorunları

·         Genetik yatkınlık

·         Beyin felci (serebral palsi), Down sendromu gibi nörolojik durumlar

·         Yüksek hipermetropi, miyopi veya astigmat gibi kırma kusurları

·         Göz yaralanmaları veya enfeksiyonlar

Şaşılık Çeşitleri Nelerdir?

Şaşılık, yalnızca tek bir biçimde ortaya çıkmaz; gözlerin kayma yönüne ve kaymanın sıklığına göre çeşitli türleri vardır. Her şaşılık tipi, farklı semptomlar gösterebilir ve tedavi yaklaşımı da buna göre değişiklik gösterebilir. Özellikle çocuklarda şaşılığın türünü doğru belirlemek, tedavi sürecinin başarısı açısından büyük önem taşır.

 Şaşılık, yönüne göre farklı türlerde sınıflandırılır:

. İçe şaşılık (Ezotropya): Gözün burun yönüne kayması

·         Dışa şaşılık (Ekzotropya): Gözün dışa doğru kayması

·         Yukarı veya aşağı doğru kaymalar (Hipertropya, Hipotropya)

·         Gizli şaşılık (Fori): Yalnızca yorgunluk ya da stres altında belirginleşen kaymalar

Şaşılık Teşhisi Nasıl Konulur?

Şaşılık tanısı, bir göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan detaylı bir göz muayenesiyle konur. Gözlerin hizalaması, hareket kabiliyeti, görme keskinliği ve kırma kusurları incelenir. Erken tanı, özellikle bebeklerde şaşılık söz konusu olduğunda çok önemlidir.

    Şaşılık Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

    Şaşılık tanısı konulduktan sonra uygulanacak tedavi planı; hastanın yaşı, şaşılığın nedeni, göz kaymasının yönü ve şiddeti gibi faktörlere bağlı olarak oluşturulur. Öncelikle kapsamlı bir göz muayenesi ile şaşılığın tipi ve varsa eşlik eden göz problemleri detaylı biçimde değerlendirilmelidir. Özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde ortaya çıkan şaşılıklarda erken müdahale büyük önem taşır. Bazı durumlarda yalnızca gözlük kullanımı yeterli olabilirken bazı hastalarda göz tembelliğini önlemek için bir gözün geçici olarak kapatılması gerekebilir.Kas dengesizliğine bağlı kaymalarda ise cerrahi müdahale veya botoks enjeksiyonu gibi yöntemler uygulanabilir. Erken yaşta başlanan tedaviler genellikle daha başarılı sonuçlar verir ve kalıcı görme sorunlarının önüne geçilmesine yardımcı olur.

 Şaşılık tedavisi, yaş, şaşılığın tipi ve şiddetine göre değişiklik gösterir:

·         Gözlük kullanımı: Kırma kusuruna bağlı şaşılıkta etkilidir.

·         Kapama tedavisi: Sağlam göz kapatılarak tembel gözün çalışması teşvik edilir.

·         Göz egzersizleri: Kasları güçlendirmeye yönelik egzersizlerdir.

·         Botoks enjeksiyonu: Kas dengesizliğini düzeltmek için uygulanabilir.

·         Şaşılık ameliyatı: Göz kaslarına cerrahi müdahale ile kayma düzeltilir.

Şaşılık Ameliyatı

 

Şaşılık ameliyatı, göz kaslarının yeniden konumlandırılmasıyla yapılan bir cerrahidir. Peki, şaşılık ameliyatı kaç saat sürer? Genellikle 30 dakika ile 1 saat arasında sürebilir. Çocuklarda şaşılık ameliyatı sonrası iyileşme süreci hızlıdır. Ancak bazı durumlarda şaşılık ameliyatı sonrası göz kapağı şişmesi gibi geçici yan etkiler görülebilir.

     Sık Sorulan Sorular

Bebeklerde şaşılık ne zaman belli olur?

Yeni doğan bebeklerde gözlerde hafif kaymalar normaldir. Ancak 4-6 aydan sonra şaşılık devam ediyorsa uzman değerlendirmesi gereklidir.

 Bebeklerde şaşılık neden olur?

 Genellikle kas gelişimi yetersizliği, genetik yatkınlık veya kırma kusurlarından kaynaklanır. Bebeklerde şaşılık bazı durumlarda gelişimle birlikte düzelirken bazı bebeklerde erken tedavi gerekebilir.

 Şaşılık için hangi doktora gidilir?

Şaşılık tanı ve tedavisi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurmak gerekir.