Bademcikler, boğazın arka bölümü olan yutak bölgesinin her iki yanında yer alan oval şekilli lenfoid doku kütleleridir. Bağışıklık sisteminin bir parçası olarak, burun ve ağız yoluyla vücuda girmeye çalışan virüs ve bakterilere karşı ilk savunma hattını oluştururlar. Solunan veya yutulan patojenlere karşı immünolojik yanıt geliştirerek vücudu korurlar.

 

Özellikle çocukluk döneminde daha aktif olan bademcikler, mikroplara karşı bağışıklık sistemine destek sağlar. Kulak burun boğaz doktorları, bademciklerin görevini ve hastalıklarını değerlendiren uzmanlardır.

Bademcik Şişmesi Nedir?

Bademcik şişmesi, boğazın her iki tarafında bulunan oval şekilli lenfoid dokuların virüs ya da bakteriyel enfeksiyonlara bağlı olarak iltihaplanması ve normalden daha büyük, ağrılı bir hale gelmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Genellikle bir hastalığın semptomu olarak gelişir.
 
Tek taraflı bademcik şişmesi de görülebilir ve bu durum çoğunlukla bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanır. Bademciklerin büyümesi; boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ağızdan nefes alma, diş sorunları ve hatta hava akımının tıkanması nedeniyle obstrüktif uyku apnesi gibi ciddi problemlere yol açabilir.

Bademcik Şişmesi Neden Olur?
 

Bademcik şişmesi, bakteriyel veya viral enfeksiyonlar başta olmak üzere birçok nedenle ortaya çıkabilir. En yaygın sebepler arasında Strep A gibi streptokok türlerinin neden olduğu bakteriyel bademcik iltihabı, üst solunum yolu enfeksiyonları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması yer alır.

Ayrıca reflü, alerjiler, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, sık tekrarlayan bademcik faranjit ve nadiren bazı kanser türleri de bademciklerin şişmesine neden olabilir.

Bademcik şişmesine yol açabilen virüsler ise şunlardır:

Adenovirüsler: Soğuk algınlığı, bronşit ve boğaz ağrısına sebep olarak bademcikleri etkiler.

Epstein-Barr virüsü (EBV): Öpücük hastalığına yol açar ve tükürük yoluyla bulaşarak bademcik şişmesine neden olur.

Sitomegalovirüs (CMV, HHV-5): Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde ve hamilelerde bademcik şişmesi oluşturabilir.

Kızamık virüsü (Rubeola): Solunum yollarını etkileyerek bademciklerin şişmesine sebep olabilir.

Herpes virüsü: Uçuk virüsü olarak bilinir; bademciklerde şişme ve kabarcıklara yol açabilir.

Bademcik Şişmesi Belirtileri Nelerdir?
 

Özellikle çocuklarda sık görülen bademcik şişmesi, gençlerde ve yetişkinlerde de ortaya çıkabilmektedir. En yaygın belirti şiddetli boğaz ağrısıdır. Bunun yanında şu semptomlar görülebilir:

Bademcikler üzerinde beyaz ya da sarı renkli kaplama

Ağrılı ve zor yutkunma

Yüksek ateş

Şiş, kızarık ve hassas bademcikler

Ağız kokusu

Boyunda sertlik, ağrı ve lenf bezlerinde şişlik

Boğuk ses veya gırtlaktan gelen ses

Karın ağrısı

Konuşma çağına gelmemiş küçük çocuklarda ise:

Yutma güçlüğü nedeniyle salya akması

Yemek yemeyi reddetme

Olağan dışı huzursuzluk ve hareketler görülebilmektedir.

Ayrıca nadir durumlarda bademcik patlaması belirtileri olarak şiddetli ağrı ve kanama gelişebilir.

Bademcik Şişmesine Ne İyi Gelir?

Bademcik şişmesine iyi gelen yöntemler, şişliğin nedenine bağlı olarak değişir. Eğer bademcik iltihabı bakteriyel kaynaklı ise kulak burun boğaz doktorları tarafından antibiyotik tedavisi verilebilir. Bunun yanında ağrı kesiciler ve iltihap giderici ilaçlar da tedavide yer alır. Ancak antibiyotikle geçmeyen bademcik iltihabı durumlarında ek tedavi yöntemleri gündeme gelir.

Bademcik şişmesine evde uygulanabilecek doğal yöntemler ise şu şekilde sıralanabilir:

Tuzlu su ile gargara yapmak

Bol su tüketmek

Buz yemek veya soğuk kompres uygulamak

Ballı ılık bitki çayları içmek

Zencefil tüketmek

Meyan kökü pastili emmek

Bulunulan ortamı nemlendirmek

Sesi zorlamaktan kaçınmak

Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak

Doğal yöntemler şişlik ve ağrıyı hafifletebilir ancak bademcik enfeksiyonu şiddetli veya tekrarlayıcı hale geldiyse mutlaka uzman hekime başvurmak gerekir.

Bademcik Şişmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Bademcik şişmesi, menenjit, romatizmal ateş, zatürre veya orta kulak iltihabı gibi farklı hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu nedenle öncelikle uzman kulak burun boğaz doktorları tarafından doğru tanının konulması gerekir. Tanının ardından altta yatan nedene göre tedavi planı yapılır.

Ağrı ve ateş kontrolü: Boğaz ağrısını ve ateşi hafifletmek için parasetamol veya ibuprofen içeren ağrı kesiciler kullanılabilir.

Antibiyotik tedavisi: Eğer bademcik şişmesi bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa, test sonuçlarına göre doktor antibiyotik reçete edebilir.

İleri tedavi: Antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen ağır bademcik iltihaplarında hastane ortamında damardan (intravenöz) antibiyotik uygulanabilir.

Bademcik ameliyatı (Tonsillektomi): Sık sık tekrar eden, kronik hale gelen ya da antibiyotikle geçmeyen bademcik iltihabı durumlarında bademciklerin alınması gündeme gelebilir.

Tedavi süresince bol sıvı tüketmek, dinlenmek ve boğazı tahriş edecek yiyeceklerden kaçınmak da iyileşmeyi hızlandırır.

Sık Sorulan Sorular

Bademcik şişmesi kaç günde geçer?

Bademcik şişmesi genellikle 7-10 gün içinde iyileşir. Ancak bademcik taşı veya kronik iltihap gibi sorunlar sürecin uzamasına neden olabilir.

Bademcik iltihabına dondurma iyi gelir mi?

Evet, dondurma tüketmek bademcik iltihabı sırasında boğazı serinleterek şişliğin azalmasına, ağrının hafiflemesine ve rahatlamaya yardımcı olabilir. Ancak sadece geçici rahatlama sağlar, tedavi yerine geçmez. Aşırıya kaçmamak ve doktorun önerdiği tedaviyi ihmal etmemek gerekir.

Bademcik hangi durumlarda alınır?

Sık tekrarlayan bademcik iltihabı, bademcik parçalanması ya da nefes almayı zorlaştıran şişliklerde bademciklerin alınması gerekebilir.

Bademcik Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Bademcik ameliyatı genel anestezi altında yapılır ve bademcikler cerrahi yöntemle çıkarılır. Bu işlem sırasında ciltte kesiye gerek yoktur, tamamen ağız içinden yapılır.

Bademcik Ameliyatı Neden Yapılır?

Sık tekrarlayan bademcik enfeksiyonu, antibiyotikle geçmeyen bademcik iltihabı, nefes darlığına yol açan bademcik büyümesi durumlarında ameliyat önerilir.